GIETHOORN – Vanaf 12 april is weer het seizoen van de Open Kerk begonnen. Tot eind oktober verwelkomt de Doopsgezinde Kerk aan het Binnenpad in Giethoorn bezoekers die een moment van rust zoeken, een kaarsje willen branden of een vredesduifje willen vouwen. Even stilstaan in een wereld die zelden stilstaat. Toeristen, dorpsgenoten en toevallige passanten: iedereen is welkom.

De Doopsgezinde Kerk is na restauratie opnieuw opengesteld voor bezoekers en vervult nadrukkelijk de rol van open kerk. Binnen is een permanente expositie te zien over godsdienstvrijheid in het veengebied. Daarmee is deze plek meer dan alleen een monument. Het is ook een stille herinnering aan een geschiedenis van verdraagzaamheid, eenvoud en gewetensvrijheid. Volgens de initiatiefnemers wil de kerk een plaats zijn van ‘rust en stilte, vrede en licht in het levendige dorp Giethoorn’.

Een van de oudste doopsgezinde gemeenten van Nederland

De Doopsgezinde Gemeente van Giethoorn behoort tot de oudste van Nederland. Al in de 16e eeuw was hier een geloofsgemeenschap aanwezig. Midden 16e eeuw doopte Leendert Bouwens, een van de bekendste doopsgezinde oudsten uit die tijd, in Giethoorn vijf personen. Dat lijkt een klein detail, maar het laat zien hoe vroeg de doperse traditie hier wortel schoot. Giethoorn was in die tijd een vrijplaats voor een religieuze minderheid, nadat eerder al rond 1230 Flagellanten, pelgrims uit Italië, hier terecht konden.

In de 16e eeuw raakte de gemeente verdeeld in Giethoorn Noordzij en Giethoorn Zuidzij. Wat begon als een geografische scheiding, kreeg ook een religieuze betekenis. Noordzij werd later verbonden met de meer behoudende richting en stond bekend als de Fijne Mennisten. Zuidzij werd de richting van de Grove Mennonieten genoemd. Ook in Giethoorn was dus merkbaar wat elders in de doopsgezinde wereld speelde.

In 1890 weer één gemeente

In de 19e eeuw groeide de toenadering. Uiteindelijk kwamen Noordzij en Zuidzij in 1890 weer samen. Sindsdien is er weer één doopsgezinde gemeente in Giethoorn. De kerk van Middenbuurt werd enkele jaren later, in 1893, afgebroken. De huidige Vermaning aan het Binnenpad bleef daarmee het zichtbare middelpunt van de gemeente.

Sobere kerk met rijke geschiedenis

Het huidige kerkgebouw dateert uit 1871 en is een rijksmonument. De Vermaning is opgetrokken in sobere vormen, passend bij de doopsgezinde traditie, met rondboogvensters, een klein torentje en een ingetogen uitstraling. Juist die eenvoud geeft het gebouw zijn kracht. Boven de ingang staat een veelzeggende tekst: ‘Een is uw meester, namelijk Christus, en gij zijt allen broeders.’ Binnen staat ook een orgel met een eigen geschiedenis. Dat werd in 1911 gebouwd door orgelmaker Jan Proper uit Kampen. Na een latere ingrijpende vernieuwing werd het orgel in 1988 opnieuw in gebruik genomen.

Een plek die past bij Giethoorn

Wie Giethoorn alleen ziet als decor van bruggetjes, water en riet, mist een laag. De Doopsgezinde Kerk laat iets zien van de geestelijke en maatschappelijke geschiedenis van het dorp. Niet luid, niet opzichtig, maar precies op z’n Gieters: ingetogen en betekenisvol. Wie tussen april en eind oktober langs het Binnenpad komt, kan er gewoon binnenlopen. Voor rust. Voor bezinning. Of gewoon uit nieuwsgierigheid.